francuski alfabet fonetyczny

JAK TO PRZECZYTAĆ?

Jednym z prostych pytań, jakie zadajemy sobie na początku nauki języka obcego jest: „Jak to przeczytać?”. Często powtórzenie za oryginalną wypowiedzią native speakera okazuje się niemożliwe do wykonania. Jakim dziwnym tworem jest język obcy, że nie możemy się na niego przestawić używając znanych narzędzi wypracowanych w posługiwaniem się językiem ojczystym? Na początku nauki nie słyszymy/ nie rozumiemy wielu charakterystycznych elementów, które decydują o znaczeniu słowa, czy wyrażenia. Wyobraź sobie obcokrajowca, który nie znając polskich głosek musi wysłyszeć różnicę między wyrażeniami: „ja się cieszę” a „ja się czeszę”. Moim zdaniem dla niektórych może to być niemożliwe. 🙂 A różnica w tłumaczeniu jest dość znacząca, prawda?

Jeśli uczysz się języka, z pewnością wiele razy zetknąłeś się z zapisem wyrazu obcego umieszczonym w nawiasie kwadratowym [] lub między ukośnikami //. Znajdziemy je w tradycyjnych słownikach książkowych i aplikacjach internetowych. W tym drugim przypadku rzadziej zwracamy na to uwagę, bo łatwiej nam odsłuchać wymowę danego wyrazu niż rozszyfrowywać znaki fonetyczne. Czy więc w ogóle potrzebujemy tego dziwnego zapisu, który jest w nawiasie? Czy jest dla nas czytelny? Poznajcie francuski alfabet fonetyczny!

ALFABET FONETYCZNY

Międzynarodowy alfabet fonetyczny (skrót od angielskiej nazwy to IPA – tak, tak jak gatunek piwa:)) to system transkrypcji fonetycznej wszystkich języków. Bardzo dawno zorientowano się, że taki system może się przydać. Prace nad alfabetem rozpoczęły się już pod koniec XIX wieku. Jego najnowsza wersja jest wynikiem zmian wprowadzonych kilkanaście lat temu. Jest to skomplikowany system definicji i podziałów głosek ze względu na brzmienie i sposób artykulacji. Dość złożona sprawa! Nie martw się, nie będziemy się tego uczyć. No chyba, że bardzo, bardzo chcesz 🙂 Warto po prostu mieć świadomość, że istnieje ujednolicony system głosek, który może się przydać przy poznawaniu nowych słów. Dziś wspomnimy więc tylko francuski alfabet fonetyczny.

SAMOGŁOSKI, O KTÓRYCH NIE MAMY POJĘCIA

Ucząc się języków europejskich, odkryjemy, że większa część alfabetu fonetycznego będzie się pokrywała z naszym ojczystym. Kiedy porównamy polski alfabet fonetyczny z francuskim, zobaczymy, że istnieją nowości, których musimy się nauczyć np. więcej samogłosek nosowych, różne rodzaje samogłosek ustnych np. e, a, u. Warto zwrócić na to uwagę już przy uczeniu się „zasad czytania”, bo nie wszystko uda nam się wypowiedzieć używając tylko znanego nam alfabetu. Takie porównanie może Was też zaskoczyć. Zdacie sobie sprawę, ile specyficznych głosek mamy w  polskim i jak trudne zadanie czeka obcokrajowca uczącego się naszego języka. Jeżeli nie jesteście polonistami, może nawet nie wiedzieliście o istnieniu i wyglądzie naszego alfabetu fonetycznego. Czy teraz kilka francuskich nosówek i półsamogłosek wydaje się mniejszym problemem? 🙂

Jeśli raz zwrócicie uwagę na zapis fonetyczny, jest duża szansa, że przyda Wam się on w innych (podobnych) językach, których będziecie się uczyć w przyszłości. Ja dobrze pamiętam, jak nauczyciele porównywali francuskie [y] do niemieckiego ü, bo faktycznie jest to ten sam dźwięk. Niestety wtedy nic mi to nie mówiło, bo nigdy nie uczyłam się niemieckiego. Podobnie obco brzmiała nazwa „samogłoska przymknięta przednia zaokrąglona” (voyelle fermée antérieure arrondie). Musiałam ten dźwięk usłyszeć, przeczytać i oswoić 🙂 Kiedy uczyłam się z wspomnianej w tym wpisie książki „Wymowa francuska”, odkryłam, że sposób artykulacji można bardzo dokładnie opisać. Aby wypowiedzieć głoskę z przykładu wystarczy ułożyć język jak do polskiego [i] i zaokrąglić wargi do [u]. Jeśli takie instrukcje byłyby dla Was pomocne, koniecznie zajrzyjcie do Platkowa. 🙂

TO PROSTE!

Jak każdy alfabet, znaki fonetyczne to uporządkowany system. Razem z poznawaniem nowych słów oswoisz zapis fonetyczny i będziesz mógł go używać w swoich notatkach, zamiast „naciągać” transkrypcję obcych wyrazów do polskiego zapisu. Dowiesz się, że zamiast „sz” warto zapisać  ʃ, a zamiast „ż” – ʒ. Szybko okaże się, że fonetyka francuska jest naprawdę bardzo logiczna. I jeśli jesteś jedną z tych osób, która zaczynała uczyć się francuskiego po wielu latach przygody z angielskim, pewnie ciężko będzie Ci się przestawić, ale po kilku lekcjach zrozumiesz, że wymowa francuska to bardzo spójny porządek zasad, dzięki którym nie musisz uczyć się wymowy każdego słowa z osobna, a w angielskim owszem, co pokazuje ten zestaw pozornie podobnych wyrazów:

fonetyka angielska

(za BBC Learning English)

cough – /kɒf/
though – /ðəʊ/
rough – /rʌf/
through – /θruː

Francuski alfabet fonetyczny i wymowę każdej litery wraz z przykładami użycia znajdziecie np. tutaj i tutaj.

Jeśli macie ochotę posłuchać Francuza, który opowiada o swoich fonetycznych trudnościach i radach, zapraszam na film Johana „3 conseils pour améliorer votre prononciation”. Ku pokrzepieniu serc! 🙂

Ucząc się fonetyki i wymowy, skorzystajcie z ćwiczeń dykcji.

Powodzenia!

A.

 

 

Francuski alfabet fonetyczny – czy fonetyka francuska jest taka trudna?